Een gestructureerde en herhaalbare analysemethode met focus op technische, organisatorische en menselijke oorzaken. Ideaal voor foutenanalyse, systeemfouten en IGJ-verantwoording.
➕ Objectief, reproduceerbaar, geschikt voor trendanalyse
➖ Minder focus op gedrag en samenwerking
🔍 Wat is de PRISMA-methode?
De PRISMA-methode is een systematische manier om te onderzoeken hoe een fout of probleem is ontstaan in de zorg. Deze methode komt uit de luchtvaart en is eerst aangepast voor ziekenhuizen en daarna alle sectoren in de zorg. Het doel is om de echte oorzaak van een fout te onderzoeken en vinden, zodat ervoor de toekomst van geleerd kan worden.
Bij PRISMA gebruik je een oorzakenboom, dit is een soort boomdiagram (een tekening met takken) om te laten zien wat er fout is gegaan.
🏥 Wanneer gebruik je PRISMA in de zorg?
Je gebruikt PRISMA als:
- Er iets ernstigs is gebeurd met een patiënt, zoals overlijden of blijvend letsel (door IGJ wordt hier een toelichting op gegeven https://www.igj.nl/onderwerpen/calamiteiten
- Er (bijna) iets mis is gegaan, en je wil leren om dat in de toekomst te voorkomen.
- Je een kwaliteitsonderzoek doet in een zorginstelling, zoals een ziekenhuis of verpleeghuis of 1e lijn zorg.
Het doel is altijd: leren van fouten en verbeteren van processen.
⚙️ Hoe werkt PRISMA? (Stappenplan)
- Feiten verzamelen: praten met betrokkenen (interviews), doornemen van dossiers.
- Oorzakenboom maken: tekenen wat er precies fout ging en waarom.
- Oorzaken indelen in soorten (volgens classificatiemodel):
- Technisch (zoals een kapot apparaat)
- Organisatorisch (zoals procedures, beleid, slechte afspraken)
- Menselijk (zoals een vergissing)
- Patiëntfactoren (zoals gedrag van de patiënt)
- Belangrijkste oorzaken vinden.
- Verbeterideeën- en maatregelen opstellen die het hele systeem beter maken.
✅ Voordelen van PRISMA
- Het is duidelijk en gestructureerd.
- De methode zoekt geen schuldige, maar kijkt naar het systeem; gericht op een open en lerende cultuur.
- Je kunt het goed gebruiken bij ingewikkelde situaties met meerdere betrokkenen.
- Het is vaak herhaalbaar: verschillende mensen komen tot dezelfde conclusie.
- De tekening van de oorzaken maakt het bruikbaar voor teams.
❌ Nadelen van PRISMA
- Het kost veel tijd en het vraagt training en ervaring.
- Als er weinig informatie is, is het moeilijk goed te analyseren.
- Het kijkt minder naar de samenwerking of cultuur, zoals teamdynamiek.
- Niet handig voor kleine of simpele fouten, is de methode te complex voor.
- Je hebt een goed opgeleid team nodig.
📌 Samenvatting PRISMA
PRISMA is een goede methode om fouten in de zorg grondig te onderzoeken. Je leert wat de echte oorzaak was, zodat het niet nog een keer gebeurt. Het is breed en zonder schuldtoewijzing, het gaat om leren van fouten. Het is vooral nuttig bij ernstige of ingewikkelde fouten, het vraagt zorgvuldigheid, tijd en kennis.